سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
29
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)
احكام صفت مشبهه بدانكه ما از احكام صفت مشبهه در سه مسئله بحث مينمائيم : 1 - اوزان صفت مشبهه . 2 - فرق صفت مشبهه با اسم فاعل . 3 - صرف صيغ صفت مشبهه . مسئله اول : اوزان صفت مشبّهه براى صفت مشبهه اوزان بسيارى است كه ما ببرخى از آنها اشاره مىكنيم : 1 - فعل : وزن قياسى است براى هر فعل ثلاثى كه دلالت كند بر درد يا بر عيب باطنى بشرطيكه عين الفعل آن مكسور باشد مانند : وجع و عسر كه صفت مشبهه در آنها وجع « دردناك » و عسر « مشگل » مىشود . 2 - فعلان : وزن قياسى است براى هر فعليكه دلالت كند يا بر سيرى مانند : شبع و يا بر حرارت باطنى چون عطش كه صفت مشبهه در آنها شعبان « سير » و عطشان « تشنه » مىشود . 3 - افعل : وزن قياسى است براى هر فعليكه يا بر عيب ظاهرى دلالت كند يا بر عيب ظاهرى دلالت كند مانند : عمى ، عور و يا بر رنگ چون باض كه صفت مشبهه در آنها اعمى « نابينا » اعور « كسى كه در چشمش عيبى باشد » ابيض « سفيد » مىشود . 4 - فعيل : وزن غالبى است براى افعال مضاعف و ناقص يائى مانند : لبّ و وقى و نيز اكثر افعاليكه مضموم العين هستند صفت مشبهه آنها بر